گردشگری شهری و آثار آن بر سیمای شهر و فضاهای شهری

گردشگری شامل همه خدمات و ویژگیهایی است که در کنار همقرار می گیرند تا آنچه مسافر می خواهد، فراهم آورند و انواع مختلفی دارد. اما صاحبنظران گردشگری در دنیا، 4 فضای کلی را برای آن مشخص کرده اند:

 

1- فضای روستایی یا جهانگردی سبز

 

2- فضای کوهستانی برای ورزشهای کوهستانی

 

3- فضای ساحلی با ویژگیهای خاص خود

 

4- فضای شهری

 

سرآمدانواع این گردشگریها و پر مشتری ترین آنها گردشگری شهری است؛ بطوریکه باتوجه به جایگاه ویژه شهر، در بسیاری از کشورهای موفق در این صنعت، شهرپایه و اساس توسعه گردشگری است. ایجاد و توسعه فضاهای شهری مناسب، بازسازیفضاهای ظاهراً متروک و مرده به قصد زنده کردن جنبه های کهن جامعه از جملهآثار توسعه گردشگری شهری است. بدین منظور بسیاری از شهرها درصددند تا ازویژگیها و امکانات خاص شهر خود سود برده و از مزایای جلب توریست شهری بهرهگیرند.

 

فضاهای شهری در شهرهای معاصر را می توان به دو دسته تقسیم نمود:

 

الف- فضاهای مدرن یا جدید نظیر پارک ها، مراکز فروش مدرن، فرهنگسرا ها، میادین و پلازاها.

 

ب- فضاهای سنتی نظیر بازارها، امام زاده ها، گورستان ها، باغ ها، مساجد و سایر اماکن تاریخی.

 


از این منظر، تاثیر گردشگری بر کالبد فضاهای شهری نیز قابل تقسیم به صورت ذیل است:

 

الف- گردشگری و ایجاد و توسعه فضاهای شهری مدرن و جذاب

 

ب- گردشگری و احیا و باز زنده سازی بافتهای تاریخی و فضاهای کهن شهری

گردشگری و ایجاد و توسعه فضاهای شهری مدرن و جذاب

 

ایجادفضاهای شهری قوی بر اساس فعالیت‌های جدید و تأکید بر توسعه فعالیت‌هایگردشگری و ایجاد جاذبه های بیشتر‌ برای ماندگاری همراه با توسعه هسته‌هایکار و فعالیت با هدف توسعه موزون شهر و پیوند کار و سکونت در تمام منطقهشهری و ایجاد یک نظام چند هسته‌ای، انعکاس تجربه‌ها و درس‌های نظری و عملیاست که از کلان‌شهرها و شهرهای جهان می‌توان آموخت و به کار گرفت. ایجاد وتوسعه انواع مراکز اقامتی مدرن، فضاهای تفریحی و سرگرمی، فضاهای خرید بزرگشهری، موزه ها و مراکز فرهنگی و هنری بویژه فرهنگ و هنر بومی با هدف توسعهگردشگری موجب بهره مند شدن ساکنین شهر از این خدمات خواهد بود و رضایتعموم را به همراه خواهد داشت.


مرکز ژرژپمپیدو پاریس سالانه توجه هزاران گردشگر را به سوی خود جلب می نماید

 

 


گردشگری و احیا و بافتهای تاریخی و باز زنده سازی فضاهای کهن شهری

 

بافت‌های تاریخی کانون و هسته شهرها هستند. حیات این بافت‌ها طی سده های گذشته پایه بسیاری از آداب و رسوم و حتی فرهنگ موجود و نیز رونق اقتصادی شهر و منطقه بوده است.فضاهای شهری تاریخی قبل از همه وظیفه دارند تاریخ، هویت عینی و ذهنی شهر را حفظ کنند و در زندگی جاری سازند. پاسدار همه خاطره‌ها و یادمان‌ها بوده و از این رو باید فعالیت‌هایی را در کالبد خود جای دهند که با هدف یاد شده انطباق یابد

چنین فضاهایی با توسعه فعالیت‌ها و فضاهای گردشگری درحفظ بناها و عناصر تاریخی خود موفق می‌شوند و حضور روز و شب شهروندان وگردشگران را امکان‌پذیر می‌سازند.حضور مردم،جوانان و نوجوانان، جشن‌ها، انواع تظاهرات اجتماعی، برپایی نمایش‌ها ومعرفی فرهنگ‌های گوناگون با برپایی مراسم و جشن‌ها، اشکال گوناگون تعاملاتاجتماعی و فرهنگی و هر آن چه مظهر تنوع فرهنگی و قومی یک ملت بزرگ باتاریخ هزاران ساله است، تمام این جلوه‌ها که در رشد و ارتقای فرهنگ و دانشیک شهر و ملت موثر است، در چنین فضاهایی زمینه‌ساز رشد صنعت گردشگری و جلبگردشگران داخلی و خارجی است. از این رو اقتصاد مرکز تاریخی شهر با صنعت وفعالیت‌های گردشگری شکل می‌گیرد و حیاتی تازه می یابد.

 


تواناقتصادی مراکز تاریخی موضوع دیگری است که از نظر کارشناسان محرک وتقویت‌کننده محسوب می‌شود. اقتصاد پایدار با تاکید بر گردشگری در مراکزتاریخی می‌تواند منشا بهره‌برداری اقتصادی فراوانی از این مراکز شود کهاین موضوع خود بهانه‌ای برای تجدید حیات مراکز تاریخی و موجب بازگرداندهشدن کارکردهای فاخر و برتر با توجه به ظرفیت‌های این فضاها به آنها میباشد.

 


در زمان معاصر با شناخت عوامل اصلی تخریب بافت‌های با ارزشتاریخی و سازگاری واژگان نوین طراحی معماری با زبان کهن معماری بومیمی‌توان در جهت بهبود محیط شهری و جهت‌های توسعه آتی آن نقش‌آفرین بود. فلسفه احیا و دوباره‌سازی اندام‌های صدمه‌دیده و فرسوده شهرها، ریشه درهمین جایگاه دارد و به نظر می‌رسد یکی از موثرترین راهکارها در احیادوباره بافت‌های تاریخی،‌ ایجاد فعالیتهای مجدد در این مناطق با توجه بهتوانایی‌های فیزیکی و کالبدی آنهاست.

 


ایجاد محوررهای گردشگری میتواند بعنوان یکی از روشهای احیای فضاهای تاریخی شهری و جذب توریست مورداستفاده قرار گیرد. محورهای گردشگری در صورت دارا بودن ارزش‌ها وویژگی‌های یاد شده می‌تواند بافت پیرامونی خود را متحول کند. به طور مثالایجاد فعالیت‌های تجاری در محور توریستی به نحوی که مورد توجه گردشگرانباشد، اقتصاد محله را متحول می‌کند و با تغییر کاربری بناهای با ارزش بهعنوان محل‌های استراحت مانند هتل و رستوران نیز در این موضوع موثر است.

 


از دیدگاهدکترسید محسن حبیبی ، طراحی مسیرهای پیاده گردشگری با هدف حفاظت از بافت ورونق بخشیدن به صنعت گردشگری یکی از مهم‌ترین اقدامات برای باز زنده‌سازیاین بافت‌ها به شمار می‌رود. زیرا از آن جا که نتایج مثبت این اقدام ازسوی ساکنان و بهره‌برداران این مناطق، درک می‌شود می‌تواند مداخله ومشارکت آگاهانه آنها را برای بهسازی و اصلاح بافت برانگیزد. از دیدگاه وی،اهمیت و ارزش این بافت‌های کهن چنان است که هم اکنون و با محدودترینامکانات ضروری، توانسته‌اند بسیاری از گردشگران را به خود جذب کند. بنابراین ساماندهی و احیای این مراکز شهری با استفاده از پیاده‌ راه‌هاعلاوه بر تحقق هدف حفاظتی این بافت‌ها به دلیل ارتقای کیفی فضاهای مربوطهو تجهیز مناسب آنها نه تنها نیازهای ساکنان به فضاهای مطلوب شهری برایزندگی جاری را تامین می‌کند، بلکه چرخ‌های توسعه گردشگری در این بافت رافعال می‌کند و این امر نه تنها موجب افزایش هویت اجتماعی و فرهنگی مجموعهبافت می‌شود، بلکه راهکارهای موثر و تجربه شده برای ایجاد و بازتولیدعرصه‌های عمومی و هویت از دست رفته و خاطرات زدوده شده از بافت‌های تاریخیشهرهای ایران است.

 

 

 

منبع:

 

مقاله "بررسی و تبیین نقشصنعت گردشگری در توسعه فضاهای شهری"، مینا انوری آریا و مینا نساج ، همایشمنطقه ای جغرافیا، گردشگری و توسعه پایدار، اسلامشهر، 1386

 

 

 

/ 1 نظر / 139 بازدید

سنتون خیلی کمه .......ماشاالله