رشد شهرها و اهمیت مطالعات شهری

رشد سریع جمعیت جهان باعث بروز مشکلات زیادی از جمله در رابطه با محیط زیست انسانی شده است. جمعیت شهری جهان با سرعتی بیش از جمعیت کل جهان افزایش یافته است. افزایش شهرنشینی هم از نظر تعداد جمعیت و هم از نظر فضای اشغالی جمعیت از پدیده های بحث انگیز محافل علمی جهان بوده است. رشد جمعیت شهری به بهای کاهش درصد جمعیت روستانشین بر اهمیت مطالعه شهرها بخصوص از جنبه های بررسی رابطه متقابل محیط و جمعیت انسانی افزوده است.

 

«روند رشد جمعیت شهرنشین»

«جمعیت شهرنشین سال 1970»                                              3000میلیون نفر

«افزایش جمعیت شهرنشین

سالهای 1980-1970»

«افزایش جمعیت شهرنشین                                                   2000میلیون نفر

سالهای 2000-1980»

 

1000میلیون نفر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار شماره 1- ماخذ منبع شماره 6

در کشورهای جهان سوم روند رشد جمعیت شهری حتی سریعتر از کشورهای پیشرفته می باشد. توسعه بیش از حد شهرها در کشورهای در حال توسعه و پیشرفته اثری یکسان دارد، لیکن کشورهای در حال توسعه جهان برای کنترل و تخفیف آن امکانات و ابزار کمتری در اختیار داشته و لذا مشکلات جمعیت شهری در جهان در حال توسعه پیچیده تر خواهد بود.

به هر حال تمرکز جمعیت در شهرها در سراسر جهان خصوصاً ‏در کشورهای در حال توسعه و رشد بی رویه و بدون برنامه ریزی مراکز شهری، کیفیت زندگی را در تمام مراکز شهری پایین آورده و آلودگی سروصدا تهویه مداوم بیماریهای مسری قحطی و گرسنگی بالا رفتن نرخ جرائم و کمبود زمین و تسهیلات عمومی، بهایی است که باید برای رشد سرطانی شهرها پرداخت. لذا جهت کاستن از مشکلات موجود و برنامه ریزی در جهت آینده بهتر، مطالعه شهرها بخصوص اقلیم شهری، اهمیت فوق العاده ای پیدا می کند.

اقلیم شهری:

منظور از اقلیم شهری تحقیق در فعل و انفعالات عوامل و عناصر جوی در صورتی است که در داخل محدوده شهر در نقاط و شرایط و سطوح مختلف بروز می کند. (گنجی 1365) و یا اینکه بررسی چگونگی تاثیر مجموعه ای شهری یا کل بافت یک شهر بر لایه های هوا بوده به طوری که شهر در حوزه نفوذ خود یک تمایل آب و هوایی مخصوص به خود ایجاد نموده و عناصر تشکیل دهنده شهر از قبیل خانه، خیابان و غیره یک حوزه اقلیمی خاص و در ارتباط متقابل با یکدیگر را بوجود می آورد که در قلمرو میکرو کلیماتولوژی شهری قابل بررسی و مطالعه می باشد. (رمضانی 1370)

تاثیر موقع جغرافیایی و محلی هر نقطه بر اقلیم شهری با توجه به کاربردهای مختلف آن نقطه شهری و عواملی از قبیل: ارتفاع، دما، ریزشهای جوی، جریانهای هوایی از قبیل: با دو جذب و دفع تشعشعات خورشیدی و ارضی و مواردی از این قبیل تاثیر متقابل دارد. بخش عمده ای از آلودگی هوای شهرهای بزرگ از سه منبع اصلی ایجاد می شود. کارخانجات و نیروگاهها، ترافیک و تردد وسایط نقلیه، سوختهای خانگی که باعث تغییراتی در اقلیم عمومی هوا شده و در نتیجه در روی شهرها اقلیم خصوصی یا میکروکلیهای خصوصی ایجاد می شود. (نیوار 1368)

تفاوت هوای شهر با نواحی مجاور آن:

 تمرکز جمعیت و مراکز آلاینده در نواحی شهری باعث تفاوت اقلیم شهری با نواحی مجاور شده است. لندربرگ (Lands berg) اقلیم شناسی آمریکائی تفاوتهای عمده ای بین عناصر اقلیمی در شهرها بانواحی مجاور بشرح زیر خلاصه کرده است: (گنجی 1365)

    آلودگی

ذرات گرد و خاک                                   در هوای شهرها، 10% بیشتر است.

اکسید سولفور                                        در هوای شهرها، 5% بیشتر است.

اکسید کربن                                          در هوای شهرها، 10% بیشتر است.

منواکسید کربن                                      در هوای شهرها، 25% بیشتر است.

 

 

ابری بودن هوا

ابر                                                  در هوای شهرها، 5 تا 10% بیشتر است.

مه در زمستان                                    در هوای شهرها، 100% بیشتر است.

مه در تابستان                                    در هوای شهرها، 30% بیشتر است.

 

بارندگی

میزان باران                                   در هوای شهرها، 5 تا 10% بیشتر است.

روزهای بارانی (بیشتر از mm5)           در هوای شهرها، 10% بیشتر است.

 

گرما

متوسطه گرمای سال                  در هوای شهرها، 5/0 تا 8/0 درجه بیشتر است.

میزان حداقل زمستانی               در هوای شهرها، 1 تا 5/1 درجه بیشتر است.

 

 

 نم نسبی

میزان متوسطه سالانه                                  در هوای شهرها، 6% کمتر است.

در زمستان                                             در هوای شهرها، 2% کمتر است.

در تابستان                                            در هوای شهرها، 8% کمتر است.

 

  سرعت باد

متوسطه سالانه                            در هوای شهرها، 20% تا 30% کمتر است.

طوفان                                      در هوای شهرها، 10% تا 20% کمتر است.

آرامش هوا                                   در هوای شهرها، 5% تا 20% کمتر است.

 

/ 0 نظر / 202 بازدید